HALİÇ KAPILARI VE KIYI KAPILARI

2010-01-20 11:05:00

 

Cibalikapı (üstte solda) Haliç kıyısında kalan ender kapılardan biri. Eğrikapı (üstte sağda) sövelerinin eğri olmasından dolayı bu ismi almış.

Kıyı kapıları

Suri Sultani'den Sarayburnu’na açılan çogu sonradan örülüp kapatılmış 22 kapı saptandığı da tarihsel gerçeklerden biri. Bu kapılardan Balıkhane, Hasırcılar, Değirmen, Odun, Topkapı ve Yalı köşkü kapıları, Osmanlı Sarayı'nın kıyıya çıkış kapıları olarak kullanılmış. 17. yüzyılın ikinci yarısında Eremya Çelebi, Balıkhane kapısını bakın nasıl anlatıyor; "Sahilden biraz ileride denize doğru Balıkhane Köşkü, surun üzerinde de Balıkhane kapısı vardır. Burada ağaçlar içinde bir de çeşme bulunuyor. Saraya açılan ikinci kapıdan Bostancılar işler. Bu kapının üstünde Sinanlasa Köşkü vardır. Bir ayazması da bulunan ve Kumluca denilen bu yerde hastalar kuma gömülürler. HZ. İsa’nın dağda tebdili suret edisi mucizesi anısına her yıl 6 Ağustos günü Ermenilerle Rumlar davul zurnalarla Kumluca'ya gelir yer içerler, zamanın padişahı da incili Köşk'ten gayri Müslim kullarının eğlencesini izler, pencereden altınlar saçarmış."

Sarayın deniz kapılarını üçüncüsü olan Hasırcılar Kapısı'nda - bir olasılıkla bu kapı Sepetçiler Köskü'nün yanında idi Bostancılar ellerinde uzun saplı kancalarla nöbet tutar, Boğaz çıkışındaki akıntı ve dalgalara kapılan kayıkları karaya çeker, hatta denize dökülen insanları da balık avlar gibi yakalar, baş aşağı asıp sırtlarına vurarak yuttukları suyu akıtırlarmış. Kapının üzerindeki sur penceresinden ise sarayda boğdurulanların cesetleri denize atılırmış. Dördüncü kapı olan Top Kapısı adını II. Mehmet'in yaptırdığı Sarayı Cedidi Amire'yi korumak için yerlestirilen toplardan adını almış.
 


 

Kapı giderek sarayın adını da değiştirmiş ve Sarayı Cedidi Amire, Topkapı Sarayı olarak anılmaya başlanmış, iki yanında mermer kaplı birer kule bulunan kapı, Bizans döneminde Ayia Barbara Kapısı olarak bilinirmiş.
Haliç Kapıları
Kentin Haliç'e açılan liman kapılarına gelince, Bizanslılar zamanında Porta Neorion adıyla bilinen Tersane Kapısına Türkler, Bahçekapısı, Cıfıt/Cuhut Kapısı da demişlerdir. Bu kapı mezbahaların bulunduğu alandaymış ve burada her gün yüzlerce hayvan kesilirmiş. Mısır Çarşısı cümle kapısının tam karşısına düşen Balıkpazarı (Perama) Kapısı ise deniz surlarının dokuzuncu kapısı. Burada üç ayrı iskele bulunur, bunlardan birine Galata'ya sefer yapan yolcu kayıkları, diğerlerine ise Haliç ve Boğaziçi köylerine işleyen Pazar kayıkları yanaşırmış. Eremya Çelebi'nin bilgilerine göre Valide Camii için surda Yenicami Kapısı da açılmış. Kapıların onuncusu ise Zindan Kapısı. Adını aldığı Baba Cafer Zindanı ise o dönemden günümüze kalabilmiş ender yapılardan biri. Odun Kapısı ise Osmanlılardan önce eziyet yapılan bir yer olarak kullanılırmış. Çengele geçirmek, kazığa vurmak, boyun vurmak, ipe sallandırmalar gibi olayların yaşandığı bu kapı, Ahi Çelebi Camii'nin yakınındaymış. Ahi Çelebi Camii'nin yakınındaki Değirmen Han'da o dönemki mahkeme binasıymış. Onüçüncü kapı sayılan Unkapanı ise kente gelen her türlü zahirenin içerideki "Kapan" denilen toptancı pazarına taşındığı bir nokta. Unkapanı Kapısı ile Cibali Kapısı arasındaki


 

270
0
0
Yorum Yaz